Diisocyanaten worden veel gebruikt in de productie van polyurethaanschuim, lijmen, coatings en afdichtingsmiddelen. Het zijn uitstekende bouwstenen voor duurzame materialen, maar ze brengen ook gezondheidsrisico’s met zich mee. Sinds augustus 2023 zijn werkgevers verplicht om ervoor te zorgen dat iedereen die beroepsmatig met diisocyanaten werkt een gerichte opleiding volgt. Wat betekent dit voor jou en jouw organisatie? In deze blog nemen we je stap voor stap mee.
Wat zijn diisocyanaten eigenlijk?
Diisocyanaten zijn chemische verbindingen met twee isocyanaatgroepen (–NCO). Ze reageren met polyolen om polyurethaanproducten te maken. Dit zie je bijvoorbeeld terug in:
-
Schuimen voor isolatie en matrassen
-
Lijmen en kitten voor bouw en automotive
-
Verf en coatings voor vloeren en meubels
-
Afdichtingsmiddelen voor deuren en gevels
Tijdens het verwerken kunnen dampen of aerosolen vrijkomen die bij inademing of huidcontact overgevoeligheid kunnen veroorzaken.
Waarom moet ik me zorgen maken?
Uit onderzoek blijkt dat diisocyanaten één van de grootste veroorzakers van beroepsastma in Europa zijn. Blootstelling kan leiden tot:
-
Irritatie van ogen, neus en keel
-
Huiduitslag of contacteczeem
-
Luchtwegaandoeningen zoals astma en allergische reacties
-
Langdurige overgevoeligheid, zelfs bij lage concentraties na sensibilisatie
Omdat deze effecten zich soms pas later openbaren, is het essentieel om de risico’s direct goed te beheersen.
Wanneer is training verplicht?
De Europese REACH‑verordening stelt sinds 24 augustus 2023 dat alle professionele en industriële gebruikers van diisocyanaten verplicht een opleiding moeten volgen als de stof in een concentratie >0,1 % in een product zit. Dit geldt voor werknemers die:
-
Producten bereiden of mengen waarin diisocyanaten zitten.
-
Spuiten, gieten of coaten met polyurethaanmaterialen.
-
Reparaties uitvoeren aan polyurethaanproducten.
Werkgevers moeten kunnen aantonen dat hun medewerkers adequaat zijn geschoold en jaarlijks herhalingslessen volgen.
Wat leer je tijdens de cursus “Veilig werken met diisocyanaten”?
Een goede opleiding richt zich op zowel theorie als praktijk. Tijdens de cursus leer je onder andere:
-
Hoe diisocyanaten reageren en waar je ze in terugvindt.
-
Welke gezondheidsrisico’s er zijn en hoe je signalen herkent.
-
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE) kiezen en correct gebruiken.
-
Ventilatie‑ en bronmaatregelen om dampen te verminderen.
-
Veilige opslag, etikettering en afvoer van restmateriaal.
-
Eerste hulp bij blootstelling en noodprocedures.
Na afloop ben je op de hoogte van alle wettelijke eisen en ben je in staat om veilig en verantwoord met deze stoffen te werken.
Welke maatregelen moet je nemen in de praktijk?
Naast de verplichte cursus zijn er praktische stappen die je direct kunt toepassen:
-
Zorg voor voldoende ventilatie in werkruimtes, bij voorkeur afzuiging aan de bron.
-
Gebruik de juiste handschoenen en adembescherming. Controleer regelmatig of het materiaal nog voldoet.
-
Voorkom huidcontact door beschermende kleding en oogbescherming te dragen.
-
Label alle verpakkingen duidelijk en bewaar gevaarlijke stoffen in afgesloten kasten.
-
Houd de werkplek schoon; morsingen moeten direct worden opgeruimd met geschikte absorberende middelen.
-
Registreer en evalueer incidenten om herhaling te voorkomen.
Een preventieve aanpak verlaagt niet alleen het risico op gezondheidsklachten, maar voorkomt ook boetes bij inspecties.
Ik wil meer informatie
Heb je nog vragen over werken met diisocyanaten of wil je een training voor jouw team regelen? Bij EDUQ Opleidingen bieden we een complete cursus Veilig werken met diisocyanaten die voldoet aan de REACH‑eisen. Neem gerust contact met ons op via info@eduq.nl of bel 020 244 1500. We denken graag met je mee over maatwerktrainingen en helpen je om te voldoen aan alle wettelijke verplichtingen. Veiligheid en gezondheid staan voorop, ook bij jou op de werkvloer!